🫀 Czy nawrót migotania przedsionków w pierwszych tygodniach po ablacji PFA oznacza większe ryzyko niepowodzenia zabiegu? Nowe badanie na 1608 pacjentach.
Przez lata w elektrofizjologii funkcjonowało pojęcie tzw. blanking period, czyli okresu po ablacji, w którym wczesne nawroty arytmii nie były automatycznie uznawane za niepowodzenie leczenia. Tradycyjnie wynosił on 90 dni, a w konsensusie ekspertów z 2024 roku skrócono go do 8 tygodni.
Jednak czy takie podejście ma nadal uzasadnienie w przypadku nowoczesnej ablacji metodą elektroporacji (PFA)?
Naukowcy z Cleveland Clinic przeanalizowali wyniki 1608 pacjentów po ablacji PFA, obserwowanych przez rok. Badanie opublikowano w 2026 roku w JACC: Clinical Electrophysiology.
📊 Najważniejsze wyniki:
🔹 U 20,8% pacjentów wystąpił nawrót migotania lub trzepotania przedsionków w ciągu pierwszych 90 dni po zabiegu.
🔹 Wśród pacjentów z wczesnym nawrotem aż 68,4% doświadczyło kolejnej arytmii po upływie 90 dni.
🔹 W grupie bez wczesnych nawrotów odsetek ten wyniósł zaledwie 20,3%.
🔹 Po uwzględnieniu innych czynników klinicznych wczesny nawrót wiązał się z niemal pięciokrotnie wyższym hazardem późniejszej arytmii (HR = 4,89; 95% CI: 4,04–5,93).
Co szczególnie interesujące, moment wystąpienia pierwszego nawrotu nie miał istotnego znaczenia statystycznego.
Odsetek późniejszych nawrotów wynosił:
- 70,4% – gdy pierwsza arytmia wystąpiła w pierwszym miesiącu.
- 63,9% – gdy wystąpiła w drugim miesiącu.
- 67,1% – gdy wystąpiła w trzecim miesiącu.
Różnice między tymi grupami nie były istotne statystycznie (p = 0,59).
Oznacza to, że nawet arytmia występująca w pierwszych dniach lub tygodniach po PFA może być istotnym sygnałem prognostycznym.
🔬 Dlaczego PFA może różnić się od klasycznej ablacji RF?
W ablacji termicznej część wczesnych arytmii może wynikać z przejściowego stanu zapalnego i procesu gojenia tkanek.
PFA wykorzystuje natomiast nietermiczną elektroporację, wywołując mniejszą reakcję zapalną. Autorzy sugerują więc, że wczesne nawroty po PFA mogą częściej odzwierciedlać niepełne lub nietrwałe zmiany ablacyjne albo obecność dodatkowych ognisk wyzwalających arytmię.
Jest to jednak proponowane wyjaśnienie biologiczne, a nie mechanizm bezpośrednio udowodniony w tym badaniu.
💡 Jakie są najważniejsze wnioski?
1. Wczesnego nawrotu po PFA nie należy automatycznie bagatelizować. Nawet jeśli wystąpi w pierwszym miesiącu, może wskazywać na zwiększone ryzyko późniejszych arytmii.
2. Tradycyjna koncepcja blanking period wymaga ponownej oceny w przypadku PFA. Wyniki podważają założenie, że arytmie w tym okresie można traktować jako pozbawione znaczenia prognostycznego.
3. Wczesny nawrót nie oznacza jednak pewnego niepowodzenia zabiegu. Około 31,6% pacjentów z wczesną arytmią nie miało udokumentowanego późnego nawrotu podczas rocznej obserwacji.
4. Pacjenci z wczesnymi nawrotami mogą wymagać dokładniejszego monitorowania rytmu serca i indywidualnej oceny dalszego leczenia.
⚠️ Warto pamiętać o ograniczeniach badania. Było to badanie obserwacyjne, przeprowadzone w jednym ośrodku. Średni wiek pacjentów wynosił około 68 lat, a większość miała przetrwałe migotanie przedsionków. Wyników nie można więc automatycznie przenosić na wszystkich pacjentów, szczególnie młodszych, z napadowym AF.
Podsumowując: Badanie dostarcza mocnych argumentów, że wczesne nawroty arytmii po PFA mają znaczenie prognostyczne niezależnie od tego, czy występują w pierwszym, drugim czy trzecim miesiącu. Nie oznacza to jednak, że każdy taki epizod jest dowodem nieskuteczności ablacji.
📚 Źródło:
Dakik, A. et al. (2026) ‘Impact of Early Atrial Tachyarrhythmia Within the Blanking Period on Late Recurrence After Pulsed Field Ablation of Atrial Fibrillation’, JACC: Clinical Electrophysiology, article in press. https://doi.org/10.1016/j.jacep.2026.08.024
#MigotaniePrzedsionków #Ablacja #PFA #Elektrofizjologia #Kardiologia #AtrialFibrillation #BadaniaNaukowe
